Śladami Manasa

1 dzień: Wylot do Kirgistanu

Spotykamy się na Lotnisku Chopina w Warszawie i rozpoczynamy naszą podróż do serca Azji Środkowej. Przed nami dziesięć dni odkrywania jednego z najbardziej górzystych i fascynujących krajów świata.

2 dzień: W stronę Niebiańskich Gór – wieża Burana i dolina Czongkemin

Lądujemy w Biszkeku (miejsce docelowe), stolicy Kirgistanu. Po śniadaniu wyruszamy na wschód, pozostawiając za sobą miasto i stopniowo zagłębiając się w krajobrazy Tien-szanu.

Pierwszym przystankiem jest wieża Burana, jeden z najcenniejszych zabytków Kirgistanu. Ten pochodzący z XI wieku minaret stanowi pozostałość dawnego miasta Balasagun, ważnego ośrodka na Jedwabnym Szlaku. Wokół wieży zobaczymy również charakterystyczne kamienne figury nagrobne, nazywane balbalami, będące świadectwem dawnych kultur zamieszkujących stepy Azji Środkowej.

Następnie zjeżdżamy z głównej drogi i wyruszamy do doliny Czongkemin, otoczonej potężnymi pasmami górskimi. Krajobraz zmienia się tu z każdym kilometrem – rozległe pola ustępują zielonym łąkom, rwącym rzekom i zalesionym zboczom, ponad którymi wznoszą się ośnieżone szczyty. Docieramy do guesthouse’u, gdzie odpoczywamy po podróży i spotykamy się przy pierwszej tradycyjnej kirgiskiej kolacji.

Dystans przejazdu: ok. 200 km
Nocleg: guesthouse prowadzony przez lokalną rodzinę

3 dzień: Górskie jezioro Kol-Kogur i „kirgiskie morze”

Po wczesnym śniadaniu ruszamy na pierwszą górską wycieczkę. Naszym celem jest malownicze jezioro Kol-Kogur, ukryte pośród górskich dolin i otoczone dziką przyrodą. To doskonała okazja, aby poczuć klimat Tien-szanu – z dala od miejskiego zgiełku, wśród leśnych ścieżek, górskich potoków i imponujących krajobrazów.

Po wędrówce kontynuujemy podróż w kierunku jeziora Issyk-kul, jednego z największych i najgłębszych jezior górskich świata. Jego ogromna, błękitna tafla rozciąga się na długości około 180 kilometrów, a po obu stronach wznoszą się potężne pasma Tien-szanu. Nazwa Issyk-kul oznacza „ciepłe jezioro” – mimo położenia na wysokości około 1607 m n.p.m. jego wody nie zamarzają zimą.

Jedziemy wzdłuż północnego wybrzeża, zatrzymując się w Czołpon-Ata, gdzie zobaczymy niezwykłe petroglify – ryty naskalne pozostawione przez dawnych mieszkańców tych terenów. Przedstawiają one między innymi zwierzęta, sceny polowań i symbole związane z wierzeniami ludów zamieszkujących Azję Środkową przed tysiącami lat.

Po lunchu ruszamy dalej do miejscowości Oruktu, słynącej z naturalnych gorących źródeł. Wieczorem czeka nas relaks w lokalnych wodach termalnych z widokami na otaczające góry i kirgiska kolacja.

Długość trekkingu: ok. 8 km
Czas wędrówki: ok. 4 godziny
Dystans przejazdu: ok. 267 km
Nocleg: guesthouse prowadzony przez lokalną rodzinę

4 dzień: Śladami wielkich odkrywców – Karakol i gorące źródła

Dzień poświęcimy odkrywaniu historii i kulturowej różnorodności Kirgistanu.

Rozpoczynamy od wizyty w muzeum Nikołaja Przewalskiego, jednego z najsłynniejszych podróżników i badaczy Azji Środkowej. Podczas swoich XIX-wiecznych ekspedycji przemierzał on ogromne obszary Azji, dokumentując geografię, przyrodę i kulturę słabo wówczas poznanych regionów. To od jego nazwiska pochodzi nazwa konia Przewalskiego – ostatniego współcześnie żyjącego dzikiego gatunku konia.

Następnie odwiedzamy Karakol, czwarte pod względem liczby mieszkańców miasto Kirgistanu, którego historia odzwierciedla wielokulturowy charakter tego regionu. Zobaczymy tu niezwykły dungański meczet, wzniesiony w stylu przypominającym tradycyjne chińskie świątynie, oraz drewnianą katedrę prawosławną z końca XIX wieku.

Po lunchu opuszczamy miasto i ponownie kierujemy się w góry. Wjeżdżamy do jednej z malowniczych dolin Tien-szanu, gdzie pośród zielonych zboczy i górskich potoków znajdują się gorące źródła. Resztę dnia przeznaczamy na odpoczynek i podziwianie otaczających nas krajobrazów.

Dystans przejazdu: ok. 100 km
Nocleg: guesthouse prowadzony przez lokalną rodzinę

5 dzień: Dolina Siedmiu Byków – trekking w sercu Tien-szanu

Przed nami jeden z najbardziej przygodowych dni wyprawy.

Rano jedziemy do Dżeti-Oguz, doliny słynącej z imponujących formacji skalnych z czerwonego piaskowca. Najbardziej charakterystyczna z nich to Siedem Byków – potężne skalne grzbiety, których kształt, według miejscowej legendy, przypomina siedem zwierząt. Nieopodal znajduje się również słynna skała Złamane Serce.

Następnie zagłębiamy się w góry, kierując się doliną rzeki w stronę Kok-Dżajyk, nazywanej Doliną Kwiatów. Tutaj rozpoczynamy całodzienną pieszą wędrówkę przez jedne z najpiękniejszych krajobrazów Tien-szanu.

Nasza trasa prowadzi wśród rozległych wysokogórskich łąk, szumiących potoków i zielonych zboczy, nad którymi górują ośnieżone szczyty. Wędrujemy w kierunku przełęczy Ak-Sai (ok. 2805 m n.p.m.), przemierzając tereny wykorzystywane latem przez kirgiskich pasterzy.

To właśnie tutaj najlepiej można zrozumieć, jak silnie życie Kirgizów związane jest z górami. Na wysokogórskich pastwiskach, zwanych jailoo, spotkać można stada koni, owiec i bydła oraz charakterystyczne białe jurty, stanowiące sezonowe domy pasterskich rodzin.

Po około siedmiu godzinach wędrówki docieramy do obozowiska jurtowego, gdzie ponownie spotykamy się z kierowcą naszego busa. Wieczorem czeka nas tradycyjna pasterska kolacja i nocleg w samym sercu Niebiańskich Gór.

Długość trekkingu: ok. 18 km
Czas wędrówki: ok. 7 godzin
Dystans przejazdu: ok. 40 km
Nocleg: jurty turystyczne w górskiej dolinie

6 dzień: Wodospady Barskoon i Baśniowy Kanion Skazka

Po śniadaniu wracamy nad Issyk-kul i rozpoczynamy podróż jego południowym wybrzeżem. Ta część jeziora jest znacznie spokojniejsza i mniej zurbanizowana niż północne kurorty, a otaczające ją krajobrazy należą do najbardziej różnorodnych w całym Kirgistanie.

Pierwszym celem jest dolina Barskoon, prowadząca w głąb gór Terskej Ałatoo. Zatrzymujemy się tutaj na spacer do malowniczych wodospadów ukrytych pośród stromych, porośniętych lasem zboczy. Woda spływa kilkudziesięciometrowymi kaskadami, tworząc niezwykle widowiskowy krajobraz.

Następnie ruszamy w kierunku jednego z najbardziej zaskakujących miejsc w Kirgistanie – Baśniowego Kanionu Skazka.

Wkraczamy do niemal pustynnego świata czerwonych, pomarańczowych i żółtych skał, których fantazyjne kształty zostały wyrzeźbione przez wodę i wiatr. Wąskie wąwozy, ostre grzbiety i skalne wieże przypominają krajobrazy znane z amerykańskich parków narodowych. Ze wzgórz kanionu roztacza się niezwykły widok na błękitne wody Issyk-kul i ośnieżone góry po drugiej stronie jeziora.

Po dniu pełnym wrażeń docieramy do niewielkiej osady położonej nad brzegiem jeziora Issyk-kul, gdzie zatrzymamy się na nocleg w tradycyjnych jurtach. Na miejscu będziemy mieli również okazję uczestniczyć w pokazie tradycyjnego kirgiskiego polowania z orłem, zwanego salbuurun. To wyjątkowa okazja, aby poznać wielowiekową tradycję współpracy człowieka z ptakami drapieżnymi, głęboko zakorzenioną w kulturze kirgiskich nomadów. Podczas bezkrwawego pokazu zobaczymy umiejętności wyszkolonego orła oraz dowiemy się, jak dawniej wykorzystywano te majestatyczne ptaki podczas polowań. Czeka nas pokaz tradycyjnego łucznictwa, podczas którego poznamy techniki posługiwania się łukiem, od wieków związanym z życiem i kulturą koczowniczych ludów Azji Środkowej. Chętni będą mogli również spróbować swoich sił w strzelaniu do tarczy pod okiem instruktora.

Wieczorem odpoczniemy nad jeziorem, zjemy kolację i spędzimy noc w jurtach.

Dystans przejazdu: ok. 145 km
Nocleg: jurty turystyczne nad jeziorem Issyk-kul

7 dzień: Tastar Ata (3847 m n.p.m.) – panorama Niebiańskich Gór

Dzisiaj czeka nas największe górskie wyzwanie podczas całej wyprawy – całodniowa wycieczka w kierunku szczytu Tastar Ata (3847 m n.p.m.).

Wczesnym rankiem ruszamy busem w głąb jednej z dolin pasma Terskej Ałatoo, skąd rozpoczynamy trekking. Stopniowo nabieramy wysokości, pozostawiając za sobą zielone pastwiska i zagłębiając się w surowy, wysokogórski krajobraz.

Wraz z pokonywanym przewyższeniem otwierają się przed nami coraz bardziej rozległe panoramy. Przy dobrej pogodzie ze szczytu zobaczymy ogromną taflę jeziora Issyk-kul, leżącą ponad dwa tysiące metrów poniżej, oraz potężne pasma górskie ciągnące się aż po horyzont.

Trasa jest wymagająca kondycyjnie, ale wysiłek wynagradzają widoki należące do najpiękniejszych podczas całej wyprawy. W przypadku niekorzystnej pogody lub warunków terenowych wybierzemy alternatywną, łatwiejszą trasę w jednej z okolicznych dolin.

Po południu wracamy nad Issyk-kul, gdzie czeka nas zasłużony odpoczynek i możliwość kąpieli w jeziorze. Weźmiemy również udział w pokazie rozstawiania tradycyjnej kirgiskiej jurty, poznając tajniki jej konstrukcji i znaczenie w kulturze nomadów. Nie będziemy jedynie obserwatorami – wspólnie z gospodarzami spróbujemy złożyć drewniany szkielet, zamontować charakterystyczną kopułę i pokryć całość filcowymi matami. Dowiemy się również, dlaczego ten niezwykły dom od stuleci tak doskonale sprawdza się w koczowniczym życiu na wysokogórskich pastwiskach. Wieczorem spotykamy się na kolacji i ponownie nocujemy w jurtach nad brzegiem jeziora.

Długość trekkingu: ok. 15 km
Suma podejść: ok. 1400 m
Najwyższy punkt: 3847 m n.p.m.
Nocleg: jurty turystyczne nad jeziorem Issyk-kul

8 dzień: Song-kol – w krainie kirgiskich nomadów

Opuszczamy Issyk-kul i ruszamy w kierunku jednego z najbardziej niezwykłych miejsc Kirgistanu – wysokogórskiego jeziora Song-kol, położonego na wysokości 3016 m n.p.m.

Po drodze zatrzymujemy się w Koczkor, miasteczku słynącym z wyrobu tradycyjnych kirgiskich dywanów z filcu, zwanych szyrdakami. To jedno z najbardziej charakterystycznych rękodzieł kraju, którego wzory i ornamenty nawiązują do wielowiekowej tradycji koczowniczej.

Następnie górską drogą wspinamy się na wysoko położone przełęcze, zza których stopniowo wyłania się ogromna kotlina jeziora Song-kol.

Krajobraz jest tutaj zupełnie inny niż nad Issyk-kul. Zamiast zalesionych dolin i skalistych zboczy otaczają nas bezkresne wysokogórskie pastwiska, rozciągające się po horyzont. Wśród falujących traw widać stada koni, owiec, jaków i bydła, a białe kopuły jurt rozsiane po stepie przypominają o wielowiekowej kulturze życia nomadów.

Latem kirgiskie rodziny przyprowadzają tutaj swoje zwierzęta na wypas, spędzając całe tygodnie z dala od stałych osad. To jedno z najlepszych miejsc, aby zobaczyć ten sposób życia z bliska.

Zatrzymujemy się w obozowisku jurtowym nad brzegiem jeziora. Mamy czas na spacer, obserwowanie codziennego życia pasterzy i podziwianie niezwykłych krajobrazów. Chętni mogą spróbować kumysu – fermentowanego kobylego mleka, jednego z najbardziej charakterystycznych napojów Azji Środkowej.

Wieczorem czeka nas wyjątkowe spotkanie z kulturą i tradycjami Kirgistanu. Weźmiemy udział w koncercie folklorystycznym lokalnych kirgiskich artystów, którzy zaprezentują tradycyjną muzykę wykonywaną na ludowych instrumentach, między innymi komuzie – charakterystycznym, trójstrunowym instrumencie szarpanym. Najważniejszym punktem wieczoru będzie jednak występ manaszczy – kirgiskiego opowiadacza, który zaprezentuje fragmenty eposu o Manasie, legendarnym bohaterze i jednoczycielu kirgiskich plemion. Ta niezwykła sztuka ustnego przekazywania opowieści, wpisana na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO, od wieków stanowi jeden z najważniejszych elementów kirgiskiej tożsamości. Będzie to symboliczne nawiązanie do tytułu naszej wyprawy – „Śladami Manasa” – i okazja, aby poznać żywą tradycję, która przetrwała w kulturze nomadów przez pokolenia.

Po koncercie, jeśli dopisze pogoda, będziemy podziwiać rozgwieżdżone niebo nad wysokogórskim jeziorem Song-kol, z dala od świateł cywilizacji.

Dystans przejazdu: ok. 220 km
Nocleg: turystyczne jurty nad jeziorem Song-kol

9 dzień: Powrót do Biszkeku – spotkanie z Manasem

Po śniadaniu żegnamy wysokogórskie pastwiska Song-kol i rozpoczynamy powrót do Biszkeku.

Trasa prowadzi przez malownicze górskie doliny, niewielkie miejscowości i rozległe obszary kirgiskiego interioru. Po dotarciu do stolicy zatrzymujemy się w hotelu w centrum miasta, a następnie ruszamy na spacer.

Odwiedzamy plac Ała-Too, centralny punkt Biszkeku, nad którym góruje monumentalny pomnik Manasa – legendarnego bohatera i symbolu kirgiskiej tożsamości. To właśnie tutaj symbolicznie kończymy naszą podróż „Śladami Manasa” – przez kraj, którego historię i kulturę przez stulecia kształtowały góry oraz tradycje nomadów.

Przespacerujemy się także główną arterią miasta – aleją Czuj, a w miarę dostępnego czasu odwiedzimy lokalny bazar, na którym będzie można kupić tradycyjne wyroby z filcu, przyprawy, suszone owoce i inne pamiątki.

Wieczorem spotykamy się na pożegnalnej kolacji w jednej z lokalnych restauracji. To ostatnia okazja, aby wspólnie spróbować środkowoazjatyckich specjałów i powspominać najciekawsze momenty wyprawy.

Nocleg: hotel w centrum Biszkeku

10 dzień: Powrót do Polski

Wczesnym rankiem jedziemy na lotnisko i rozpoczynamy podróż powrotną. Tego samego dnia przylatujemy do Warszawy, kończąc naszą przygodę w krainie Niebiańskich Gór.